ประเพณีและกิจกรรมวันสงกรานต์ในแต่ละภาค
ช่วงวันที่ 13-15 เมษายน เป็นช่วงเวลาที่ชาวไทย และชาวต่างชาติ ต่างหลั่งไหลเข้าไปในตัวเมืองของแต่ละจังหวัด เพื่อร่วมสนุกในเทศกาลปีใหม่ไทย หรือ วันสงกรานต์ แต่นอกจากกิจกรรมเพื่อความสนุกสนานแล้ว ชาวไทยส่วนใหญ่ยังคงยึดถือและปฏิบัติตามเพณีเก่าแก่ที่สืบทอดกันมา ทว่า ในแต่ละภาคจะมีความเชื่อ และรูปแบบของประเพณีที่แตกต่างกันออกไป ซึ่งวันนี้กระปุกดอทคอมก็ ได้รวมประเพณีช่วงวันสงกรานต์ของแต่ละภาคมาฝากค่ะ
เริ่มต้นด้วยกิจกรรมวันสงกรานต์ล้านนาในภาคเหนือ ที่เรียกว่า "ประเพณีปี๋ใหม่เมือง" กันเลยจ้า ในวันที่ 13 เมษายน "วันสังขานต์ล่อง" วันนี้ถือเป็นวันสิ้นสุดศักราชเก่าของชาวภาคเหนือ ซึ่งจะมีการจุดประทัดในช่วงเช้า เพราะมีความเชื่อแต่โบราณว่า เป็นการขับไล่สิ่งเลวร้ายในปีก่อนให้พ้นไป และในช่วงเย็นจะมีงานบุญขนาดใหญ่ นั่นคือการแห่พระพุทธรูปสำคัญประจำเมืองด้วย ในช่วงนี้จะมีทั้งชาวไทย ชาวต่างชาติ มารวมตัวกันอย่างหนาแน่น แต่ก็ได้ทั้งบุญและความสนุกสนานกันเลยทีเดียว จากนั้นในวันที่ 14 เมษายน ที่เรียกกันว่า "วันเนา" หรือ "วันเน่า" จะเป็นวันที่ห้ามด่าทอ ว่าร้ายผู้อื่น ไม่เช่นนั้นจะทำให้โชคร้ายไปตลอดทั้งปี ส่วนในวันที่ 15 เมษายน "วันพญาวัน" หรือ "วันเถลิงศก" เป็นวันที่ชาวบ้านตื่นตั้งแต่ไก่โห่เพื่อไปทำบุญตักบาตร เข้าวัดฟังธรรม จากนั้นจะมีการรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ในช่วงบ่าย พอถึงวันที่วันที่ 16 เมษายน "วันปากปี" ทุกคนก็จะพากันไปรดน้ำเจ้าอาวาสตามวัดต่าง ๆ และรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่เพื่อขอขมา โดยในวันที่ 17 เมษายน "วันปากเดือน" ซึ่งเป็นวันสุดท้ายขอองเทศกาลสงกรานต์ ชาวบ้านจะทำการปัดตัว เพื่อส่งเคราะห์ต่าง ๆ ออกไป เพื่อเป็นการปิดฉากประเพณีสงกรานต์ล้านนา
ต่อมา เรามาดูภาคอีสาน ที่เรียกประเพณีสงกรานต์ว่า "บุญเดือนห้า" หรือ "ตรุษสงกรานต์" กันบ้างดีกว่า ประเพณีพื้นบ้านของภาคอีสานจะค่อนข้างเรียบง่าย ส่วนใหญ่เน้นการอยู่กับครอบครัว แต่จะมีกิจกรรมตามแหล่งท่องเที่ยวต่าง ๆ เช่นกัน โดยชาวอีสานจะถือฤกษ์ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 5 เวลาบ่าย 3 โมง เป็นเวลาเริ่มงาน จะมีพระสงฆ์ตีกลองโฮมเพื่อเป็นการเปิดศักราชเข้าสู่ปีใหม่ จากนั้นญาติโยมทั้งหลายจะไปรวมตัวกันที่ศาลาวัดต่าง ๆ เพื่อสรงน้ำพระพุทธรูป แล้วต่อด้วยการรดน้ำดำหัวญาติผู้ใหญ่ เพื่อขอขมา จากนั้นก็จะเป็นการเล่นสาดน้ำและก่อกองทรายภายในวัด หากใครต้องการทำบุญปล่อยนก ปล่อยปลา หรือปล่อยสัตว์อื่น ๆ ก็ทำได้เช่นกันค่ะ
ส่วนประเพณีสงกรานต์ในภาคใต้ ความเป็นมาจะค่อนข้างยาวสักเล็กน้อย เพราะทางภาคใต้จะมีความเชื่อที่แตกต่างจากภาคอื่น ๆ นั่นคือ ความเชื่อแบบดั้งเดิมที่ว่า ช่วงเทศกาลสงกรานต์ เป็นช่วงเวลาแห่งการผลัดเปลี่ยนเทวดาผู้รักษาดวงชะตาบ้านเมือง พวกเขาจึงถือเอาวันที่ 13 เมษายน ซึ่งเป็นวันแรกของเทศกาลสงกรานต์เป็น "วันส่งเจ้าเมืองเก่า" โดยจะมีการทำพิธีลอยเคราะห์ลงในแม่น้ำ และอธิษฐานขอให้ประสบโชคดีตลอดปีใหม่ จากนั้นในวันที่ 14 เมษายน หรือ "วันว่าง" ที่มีความเชื่อว่า ในวันนี้ยังไม่มีเทวดาคนใหม่มาคุ้มครองดูแลเมือง ดังนั้นเพื่อป้องกันปัญหาในการดำเนินธุรกิจ ชาวนครจะหยุดกิจการต่าง ๆ แล้วหันหน้าไปทำบุญตักบาตรที่วัด สรงน้ำพระพุทธรูป และรดน้ำผู้อาวุโสแทน ต่อมา ในวันที่ 15 เมษายน ที่เรียกว่า "วันรับเจ้าเมืองใหม่" ในวันนี้ บนสวรรค์จะมีเทวดาที่เป็นเจ้าเมืองใหม่ลงประจำการ ดังนั้นชาวเมืองจึงต้องต้อนรับเทวดาเจ้าเมืองคนใหม่ด้วยการแต่งกายด้วยเสื้อผ้าชุดใหม่ เพื่อนำอาหารไปถวายพระที่วัด จากนั้นอาจจะไปรดน้ำผู้อาวุโสท่านที่ยังไม่ได้ไปรดน้ำใน "วันว่าง" เพื่อเป็นการปิดท้ายประเพณีสงกรานต์ของชาวภาคใต้
และสุดท้ายคือก็มาถึงประเพณีวันสงกรานต์ในภาคกลางกันบ้าง วันสงกรานต์ หรือ วันปีใหม่ไทย ของภาคกลาง จะเริ่มขึ้นในวันที่ 13 เมษายน เรามักเรียกวันนี้ว่า "วันมหาสงกรานต์" ส่วนวันที่ 14 เรียกเป็น "วันกลาง" หรือ "วันเนา" และในวันที่ 15 ถือเป็นวัน "วันเถลิงศก" โดยทั้ง 3 วันนี้ ชาวภาคกลางส่วนใหญ่จะประกอบพิธีทางศาสนา มีการทำบุญตักบาตร ปล่อยนก ปล่อยปลา กรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลให้แก่ญาติผู้ล่วงลับ มีการสรงน้ำพระ มีการก่อพระเจดีย์ทรายภายในวัด มีการรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ และในบางจังหวัดจะมีพิธีแห่นางแมวด้วย นอกจากนี้ยังมีการการทำความสะอาดบ้านเรือนที่อาศัยตลอดจนบริเวณใกล้เคียง โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่บูชาพระและที่เก็บอัฐิบรรพบุรุษ เพื่อให้สิ่งสกปรกหมดไปพร้อมกับปีเก่า เพื่อเป็นการต้อนรับปีใหม่ไทย ด้วยความบริสุทธิ์ผุดผ่องนั่นเอง
สงกรานต์ตามประเพณีที่แตกต่าง
สงกรานต์ผูกสายสิญจน์เชื่อมโยงพระธาตุสองแผ่นดิน หรือสงกรานต์นครพนม รื่นรมย์ บุญปีใหม่ไทย-ลาว ณ อ.เมือง และ อ.เรณูนคร จ.นครพนม ในงานจะมีการฮดสรง หรือสรงน้ำพระธาตุประจำวันเกิดทั้ง 7 แห่ง ที่มีเพียงแห่งเดียวในประเทศไทย
สงกรานต์อุ้มสาวลงน้ำ หรือประเพณีสงกรานต์อุ้มสาวลงน้ำ ณ เกาะสีชัง และเกาะขามใหญ่ จ.ชลบุรี ภายในงานมีกิจกรรมเช่น พิธีทำบุญตักบาตร สรงน้ำพระ พิธีกองข้าวบวงสรวง รดน้ำดำหัว การก่อพระเจดีย์ทราย การละเล่นพื้นบ้าน แข่งขันเรือกระทะ เรือชักกะเย่อ มวยตับจาก ปาลูกดอก แข่งขันตะกร้อลอดบ่วง การแสดงดนตรี และประเพณีอุ้มสาวลงน้ำ
สงกรานต์นางดาน หรือเทศกาลมหาสงกรานต์เมืองนครศรีธรรมราช จัดขึ้น ณ สวนศรีธรรมาโศกราช สนามหน้าเมือง หอพระอิศวร สำหรับกิจกรรมภายในเทศกาลสงกรานต์เมืองนครนี้ จะมีมหกรรมขนมพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง กิจกรรมนั่งรถชมเมือง เล่าเรื่องลิกอร์ นั่งสามล้มโบราณชมเมืองเก่า พิธีพุทธาภิเษกน้ำศักดิ์สิทธิ์จาก 6 แหล่ง จตุคามรุ่นสรงน้ำ 50 เป็นต้น
กิจกรรมช่วงสงกรานต์ในแต่ละภาค
12-14 เมษายน 2555 บริเวณทั่วเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ จะมีการจัดขบวนแห่และสรงน้ำพระพุทธสิหิงค์ ขี่รถถีบกาลางจ้อง รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ ขนทรายเข้าวัด การแสดงพื้นเมือง การสาธิตศิลปะพื้นบ้าน การเล่นน้ำสงกรานต์ ปีใหม่เมืองรอบคูเมือง ถนนวัฒนธรรมคนเมืองอาหารนานาชาติ
11-15 เมษายน 2555 เทศกาลเย็นทั่วหล้า มหาสงกรานต์ กรุงเทพมหานคร จำลองสงกรานต์ 4 ภาค (ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคอีสาน และภาคใต้) กิจกรรมสรงน้ำพระ การสาธิตการทำอาหารพื้นบ้าน การแสดงทางวัฒนธรรม กิจกรรมไหว้พระ 9 วัด ประจำรัชกาลและพระอารามหลวง กิจกรรมสงกรานต์รอบเกาะรัตนโกสินทร์ (ชุมชนบางลำพู ถนนข้าวสาร ถนนพระอาทิตย์ สวนสันติชัยปราการวิสุทธิ์กษัตริย์)
13-15 เมษายน 2555 ประเพณีสงกรานต์กรุงเก่า จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กิจกรรมทำบุญใส่บาตรข้าวสารอาหารแห้งพระสงฆ์จำนวน 999 รูป ที่บริเวณหน้าวิหารพระมงคลบพิตร
13-16 เมษายน 2555 ประเพณีมหาสงกรานต์สุพรรณบุรี ประจำปี มีขบวนอัญเชิญหลวงพ่อโตทองคำ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในจังหวัดสุพรรณบุรี การจัดประกวดรถบุปผชาติ และนางสงกรานต์ ขบวนแห่เทพีสงกรานต์ 10 อำเภอ ขบวนรถบุปผชาติจากส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และเอกชน ตลอดจนการเล่นน้ำสงกรานต์กับศิลปินชาวสุพรรณบุรี การแสดงการละเล่นพื้นบ้าน ได้แก่ เพลงอีแซว และลำตัด การแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน ได้แก่ ไทยทรงดำ ไทยพวน ลาวซี ลาวครั่งฯ การประกวดเทพีสงกรานต์ การแสดงของวิทยาลัยนาฏศิลปสุพรรณบุรี การจำหน่ายอาหารไทยโบราณ ฯลฯ
22-24 เมษายน 2555 งานประเพณีสงกรานต์พระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ขบวนแห่หงส์ธงตะขาบ ขบวนนางสงกรานต์ ขบวนรถบุปผชาติ การละเล่นสะบ้าของชาวไทยรามัญ การละเล่นพื้นบ้าน ประกวดหนุ่มลอยชาย การเล่นน้ำสงกรานต์แบบชาวไทยรามัญ
11-15 เมษายน 2555 2555 ประเพณีสงกรานต์นครพนม รื่นรมย์บุญปีใหม่ ไทย-ลาว ประจำปี 2555
กิจกรรมช่วงสงกรานต์ในเขตเทศบาลเมืองนครพนม
จะมีกิจกรรมตลาดโบราณ "ตลาดเก่าท่าน้ำเมืองนคร" ณ บริเวณริมฝั่งแม่น้ำโขง เขตเทสบาลเมืองนครพนม ที่สะท้อนวิถีชีวิตของผู้คนริมฝั่งแม่น้ำโขงในอดีต ซึ่งจำลองการซื้อขาย - การแสดงวัฒนธรรม การละเล่นต่าง ๆ เล่นน้ำสงกรานต์บนถนนข้าวปุ้น ชมการแข่งขัน กีฬาพื้นบ้าน สะบ้าทอยขบวนแห่เทศกาลสงกรานต์ พิธีฮดสรง (สรงน้ำ) พระธาตุประจำวันเกิด การประกวดนางสงกรานต์ พิธีทอดผ้าป่ามหากุศล พระธาตุสองแผ่นดิน(พระธาตุพนม-พระธาตุศรีโคตรบอง แขวงคำม่วน สปป.ลาว)
กิจกรรมช่วงสงกรานต์ในเขตเทศบาลตำบลเรณูนคร
ชมการละเล่นพื้นบ้านชาวผู้ไท อาหารพื้นเมือง พิธีกรรม ความเชื่อ และการจำลองวิถีชีวิตของชาวผู้ไท และกิจกรรมวันผู้ไทโลก กิจกรรมการแสดงศิลปวัฒนธรรม ชมการฟ้อนภูไท การสาธิตแสดงการละเล่น และวิถีชีวิตของชนเผ่าภูไทในอำเภอเรณูนคร ชมขบวนแห่นางสงกรานต์ และการประกวดสาวงามเรณูนคร ณ บริเวณถนนวัฒนธรรม เทศบาลตำบลเรณูนคร
11-15 เมษายน 2555 ประเพณีสงกรานต์อีสาน เทศกาลดอกคูน – เสียงแคนและถนนข้าวเหนียว ณ เวทีสวน 200 ปี มีการแข่งขันจักรยาน MTB , การแข่งขันวอลเลย์บอล, การแข่งขันเปตองชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระเทพ รัตนราชสุดาฯ , การประกวดหมากหุ่งตำลำซิ่ง, การจำหน่ายสินค้า OTOP
11-18 เมษายน 2555 เปิดรำวงย้อนยุค ณ ลานอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ถ.ศรีจันทร์ (ใกล้ศาลหลักเมือง)
13-14 เมษายน 2555 ณ บริเวณถนนศรีจันทร์ (ถนนข้าวเหนียว) มีพิธีทำบุญตักบาตร ณ บริเวณลานน้ำพุ บึงแก่นนคร ขบวนแห่เกวียนบุปผชาติและขบวนแห่สงกรานต์ การเล่น Human Wave คลื่นมนุษย์บันทึกสถิติโลก กิจกรรมที่สร้างชื่อเสียงให้กับงานสงกรานต์ในจังหวัดขอนแก่น และวันข้าวเหนียวครอบครัวเดียวกัน วันที่ ณ บริเวณถนนข้าวเหนียว (ถนนศรีจันทร์)
12-15 เมษายน 2555 งานมหาสงกรานต์อีสาน หนองคาย ประจำปี ทำบุญตักบาตร อัญเชิญหลวงพ่อพระใสสรงน้ำปิดทอง เปิดการแสดงมหรสพ ขบวนบุปผชาติของส่วนราชการแห่รอบเมือง ประกวดเทพีสงกรานต์ ประกอบพิธีเวียนเทียนสมโภชน์หลวงพ่อพระใส
ภาคตะวันออก
ประเพณีสงกรานต์เกาะสีชัง
13-19 เมษายน 2555 ทำบุญตักบาตร ก่อเจดีย์ทราย กีฬาพื้นบ้าน สรงน้ำพระ แห่หลวงปู่พระครูสุทธิรัตน์ รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ แข่งเรือพายเรือคายัค และอุ้มสาวลงน้ำ
16-17 เมษายน 2555 ประเพณีก่อพระทรายวันไหลบางแสน ทำบุญตักบาตร สรงน้ำพระ ประกวดพระทราย การแข่งขันการละเล่นพื้นบ้าน เล่นน้ำสงกรานต์วันไหล
18-20 เมษายน 2555 งานประเพณีวันไหลพัทยา-นาเกลือ ทำบุญตักบาตรข้าวสารอาหารแห้ง สรงน้ำพระ รดน้ำขอพรผู้ใหญ่ การก่อเจดีย์ทราย การแสดงศิลปวัฒนธรรมต่าง ๆ ประเพณีกองข้าว นาเกลือ การประกวดนางสงกรานต์ และเล่นน้ำสงกรานต์บรรยากาศชายทะเล
16-18 เมษายน 2555 ประเพณีแห่พญายม-สงกรานต์บางพระ พิธีรดน้ำดำหัวผูสูงอายุ การแข่งขันกีพื้นบ้าน การแสดงแสงสีเสียง ขบวนแห่พยายม พิธีบวงสรวงพญายม
19-21 เมษายน 2555 เมษายน 2555 ประเพณีสงกรานต์ศรีมหาราชาและประเพณีกองข้าว ประเพณีกองข้าว การละเล่นพื้นบ้าน การแสดงและกีฬาพื้นบ้าน
11-13 เมษายน 2555 งสยานหาดใหญ่มิดไนท์สงกรานต์ ประจำปี การประกวดเทพีสงกรานต์ ฟรีคอนเสิร์ต ขบวนแห่งานเทศกาลหาดใหญ่ ปาร์ตี้โฟม กิจกรรมทำบุญตักบาตร พิธีรดน้ำผู้สูงอายุ ขบวนแห่พระพุทธสิหิงส์ รถบุษบก และรถแห่นางสงกรานต์ และการเล่นน้ำตลอดเส้นทาง
12-13 เมษายน 2555 Songkran On The Beach จังหวัดภูเก็ต ขบวนแห่พระพุทธสิหิงค์รอบหาดป่าตอง การรดน้ำขอพรผู้สูงอายุ การแสดงทางวัฒนธรรม และการละเล่นแบบไทย การเล่นน้ำสงกรานต์หาดป่าตอง
11-15 เมษายน 2555 ทศกาลมหาสงกรานต์แห่นางดานเมืองนคร มหกรรมขนมพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง กิจกรรมนั่งรถชมเมือง เล่าเรื่องลิกอร์ การแสดง แสง สี เสียง ชุด "ศรีธรรมาโศกราช" และพิธีแห่นางดานหนึ่งเดียวในสยาม
http://hilight.kapook.com/view/21052
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น